|
Marokko
Marokko is een land in noordelijk Afrika aan de kust van de Middellandse Zee, de Straat van Gibraltar en de Atlantische Oceaan, grenzend aan Algerije en de (betwiste) Westelijke Sahara. De staat Marokko is ontstaan toen het land zich onafhankelijk verklaarde van Frankrijk op 2 maart 1956. De hoofdstad van Marokko is Rabat. Andere belangrijke steden zijn Casablanca, Fez, Marrakesh, Agadir en Tanger. Sinds 23 juli 1999 is Mohammed VI de koning van Marokko. Hij werd daarmee de achttiende koning van de Alaoui-dynastie die sinds 1666 regeert in Marokko. De nationale feestdag van Marokko is op 30 juli, de dag waarop koning Mohammed VI zijn vader Hassan II opvolgde.
Naam
In het Arabisch wordt Marokko Maghreb genoemd, dat de plaats waar de zon ondergaat betekent (en hiervan afgeleid het westen). Het wordt zo genoemd omdat Marokko destijds het uiterste uiteinde van het Islamitische Rijk was en symbolisch gezien de zon hier onder ging. De naam Maghreb kan verwarrend zijn want heel Noord-Afrika werd (en wordt nog wel) "al maghreb" genoemd. Daarom wordt Marokko ook wel al maghreb al aqsa (het verre Westen) genoemd. De naam Marokko werd voor het eerst gebruikt door de Spanjaarden nadat de Almoravieden de Spanjaarden verslagen hadden en Marrakesh was toen hun hoofdstad.
Betwiste gebieden
Marokko annexeerde de Westelijke Sahara in de periode 1976-1979, maar dit stuitte op (internationaal) verzet. Bevrijdingsorganisatie Polisario vond eerst onderdak in zowel Mauretanië als Algerije, totdat het eerstgenoemde land een verdelingsakkoord met Marokko afsprak over de Westelijke Sahara. Marokko is tevens het enige land van Afrika dat geen lid meer is van de Afrikaanse Unie, omdat de Westelijke Sahara hiervan lid is. In het noorden van Marokko liggen twee Spaanse exclaves: Ceuta en Melilla. Marokko beschouwt deze exclaves echter als bezet Marokkaans grondgebied.
Geschiedenis
De oorspronkelijke bevolking van Marokko werd gevormd door de Imazighen (Berbers). Het eerste bekende feit van de geschiedenis van Marokko is de vestiging van Fenicische handelsposten aan de marokkaanse kust in ca. 1200 v.C. Daarna stichtten de Carthagers er ook handelsfactorijen. Na de val van Carthago in de tweede eeuw, kwam het gebied ook onder Romeins bestuur. Het gebied kreeg in de laatste eeuwen voor het begin van de christelijke jaartelling de naam Mauretania. Na de val van het Romeinse Rijk waren het de Vandalen (429) die het land veroverden. Het Byzantijnse Rijk (533) probeerde het gebied onder haar macht te krijgen, maar kon alleen de stad Ceuta enige tijd onder haar controle houden. In 682 veroverde het Arabische Rijk het land en werd de islam geïntroduceerd. Zowel Arabische als Berberdynastieën regeerden Marokko. Bekende dynastieën waren de Almoraviden (1056–1147), de Almohaden (1147–1269) en de Meriniden (1196-1549). Het waren de Almoraviden die voor het eerst 'de Maghreb' verenigden.
In 1415 werd de stad Ceuta door de Portugezen veroverd. Later werden meerdere steden veroverd door Spanjaarden en Portugezen, maar rond 1700 waren de steden weer heroverd door de Marokkanen. Na de val van de Meriniden werd de macht door de krachtige Sa’adi-sjarifen (sjarif = afstammeling van de profeet Mohammed), die zich tot 1659 handhaafden. De Sa’adi-sjarifen wisten in 1578 bij Kasr al-Kabir de Portugezen een beslissende nederlaag toe te brengen. Ook wisten zij zich met succes te verzetten tegen de Turken, die Algerije en Tunesië al in hun macht hadden. In 1650 kwamen Alawieten aan de macht die zich als monarchen wisten te handhaven.
Nadat Algerije in 1830 veroverd werd door de Fransen, steunden de Marokkanen de Algerijnse opstandelingenleider Abd el-Kader, wat tot een oorlog leidde. Begin twintigste eeuw sloot Frankrijk met Groot-Brittannië en Spanje overeenkomsten over Marokko. Hierbij werd Marokko verdeeld in een internationale zone Tanger, een Franse invloedssfeer en een Spaanse invloedssfeer; dit ook naar aanleiding van het Panther-incident in 1911, toen Duitsland in de haven van Agadir met een kannonneerboot gewapende steun aan de sultan toezegde, in ruil voor de status van Duits protectoraat voor Marokko. Maar na een onderhandeling tussen de Fransen en de Duitsters erkende Duitsland toch het Frans protectoraat. De eerste president-generaal in het protectoraat Marokko was generaal Lyautey.
Abdelkrim el Khettabi, een Amazigh verzetsheld, initieerde in de jaren twintig een islamitisch geïnspireerde volksopstand onder de Riffijnen, gericht tegen zowel de koloniale machten als tegen de onderdanige Marokkaanse machthebbers. De opstand werd met vereende krachten neergeslagen. In 1932 werd de oase Tafilalet door de Fransen bezet en in 1934 werd uiteindelijk heel Marokko onder het Franse gezag gebracht. In 1939 sloten de Marokkanen zich aan de beweging van de Vrije Fransen van generaal De Gaulle. In 1943 werd de Verenigde Onafhankelijkheidspartij (Istiqlal) opgericht door de nationalisten (met Allal al-Fasi als een van de voormannen). Deze partij eiste een volledige onafhankelijkheid voor Marokko met een constitutionele vorm van regering onder koning Mohammed V, die het nationalisme steunde. Onder Franse druk ging koning Mohammed V en zijn gezin in augustus 1953 in ballingschap. Mohammed ibn Arafa werd door Frankrijk als de nieuwe koning van Marokko aangekondigd.
Nadat ibn Arafa aan de macht kwam brak er een periode van fel gewapend verzet van de Marokkanen. Hierdoor kon Ibn Arafa de situatie niet meer in de hand houden en vluchtte naar Tanger. Mohammed V keerde op 5 november 1955 opnieuw als koning van Marokko. Op 2 maart 1956 werd Marokko onafhankelijk van Frankrijk. Later werden aparte verdragen met Spanje gesloten waardoor de Spanjaarden vrijwel gelijktijdig met Frankrijk Marokko's onafhankelijkheid erkenden. Maar de Spanjaarden hielden zowel de noordelijke enclaves (Ceuta en Melilla), de zuidelijke enclave (Ifni) en de Westelijke Sahara onder hun macht. Op 12 november 1956 werd Marokko lid van de Verenigde Naties en op 1 oktober 1958 lid van de Arabische Liga. In december 1965 werd door de Verenigde Naties een resolutie aangenomen volgens welke Spanje Sidi Ifni en de Westelijke Sahara moest dekoloniseren. Op 30 juni 1969 besloot Spanje alleen Ifni aan Marokko over te dragen, terwijl de Westelijke Sahara in Spaanse handen bleef.
Koning Mohammed V overleed op 3 maart 1961, waarna zijn zoon Hassan II op de troon kwam. In 1963 braken de eerste grensconflicten met Algerije. Dit werd de "Zanden Oorlog" genoemd. In februari 1964 werd het conflict geregeld en een gedemilitariseerde zone werd ingesteld. In december 1964 bracht Hassen II een bezoek aan Tunesië om de banden tussen beide landen te verbeteren die ernstig waren verstoord toen Tunesië in 1960 de onafhankelijkheid van Mauritanië erkende. In januari 1970 werd Mauritanië volledig door Marokko erkend en in juni 1970 werd er reeds een samenwerkingsverdrag tussen beide landen getekend. In 1972 werd per referendum een constitutie aangenomen, die het land tot constitutionele monarchie maakte. In juli 1971 delegeerde Hassan II na een mislukte staatsgreep alle burgerlijke en militaire bevoegdheden aan generaal Mohammed Oufkir. Op 16 augustus 1972 deden officieren van de luchtmacht onder leiding van generaal Oufkir een mislukte greep naar de macht. Generaal Oufkir pleegde kort daarna zelfmoord. De mislukte staatsgreep werd gevolgd door ingrijpende zuiveringen in de legertop en de daders werden allemaal geëxecuteerd. In 1976 werd de Westelijke Sahara door Marokko geannexeerd nadat op 6 november 1975 de Groene Mars werd georganiseerd. Dit gebied staat nog steeds voor een groot deel onder Marokkaanse controle.
Op 23 juli 1999 overleed Hassan II aan gevolgen van een hartaanval en hij werd opgevolgd door zijn zoon Mohammed VI, die het land gematigd probeert te moderniseren. De begrafenis van Hassan II werd door ruim twee miljoen Marokkanen en door veel internationale hoogwaardigheidsbekleders bijgewoond. Na de komst van Mohammed VI werd in november 1999 Driss el Basri, de invloedrijke minister van Binnenlandse Zaken, ontslagen. Ook zijn na de komst van de nieuwe koning enkele vooraanstaande dissidenten terug gekomen. De Imazighen, onder Hassan II structureel achtergesteld, kregen nu een betere positie en de positie van de vrouw werd ook flink verbeterd.
Bestuurlijke indeling
Marokko is onderverdeeld in zestien regio's (inclusief Westelijke Sahara), vijfenveertig provincies, zestien prefecturen en vele andere administratieve eenheden.
Bevolking
Het grootste deel van de bevolking woont ten westen van het Atlas gebergte, dat het land scheidt van de Sahara woestijn. Casablanca is het centrum van handel en industrie en de grootste haven; Rabat is de hoofdzetel van de regering; Tanger is de poort naar Marokko van Spanje en ook een grote haven; Fes is de culturele en religieuze hoofdstad; Marrakech en Agadir zijn de grootste toeristische trekpleisers van Marokko.
Demografie
De bevolkingsgroei is in de twintigste eeuw verachtvoudiging. In 1900 waren er 3,8 miljoen Marokkanen[2] en in 2004 29,9 miljoen mensen. Marokko is op drie na, na Egypte, Soedan en Algerije, het volkrijkste Arabische land.
Het analfabetisme volgens de officiële cijfers is 50 procent, maar volgens de niet-officiële cijfers is ongeveer twee derde van de bevolking analfabeet.
Bevolkingsgroepen
Ongeveer driekwart van de huidige Marokkanen is van Berberse afkomst en mensen van Arabische afkomst vormen de op een na grootste etnische groep.
De Joodse minderheid is in de loop van twintigste eeuw sterk in aantal afgenomen en telde begin van de eenentwintigste eeuw 7.000 mensen.
De meeste van de ongeveer 100.000 buitenlandse inwoners van Marokko zijn van Franse of Spaanse origine, waaronder veel leraren en technisch geschoold personeel en daarnaast steeds meer gepensioneerden, vooral in Marrakesh.
Taal
De officiële taal is (standaard) Arabisch. Het standaard Arabisch wordt op de scholen onderwezen en in vrijwel alle schriftelijke en officiële communicatie gebruikt. De meest gesproken taal is een dialect van Arabisch, het Marokkaanse Arabisch (Darija). Andere in Marokko gesproken talen zijn de Berbertalen (Tarifit/Riffijns), Tashelhiyt, Tamazight), Frans heeft als tweede taal steeds een belangrijke plaats behouden in het openbare leven (vaak de taal van bedrijven, overheid en diplomaten, maar ook in winkels, restaurants maar soms ook in onderlinge gesprekken. Veel Marokkaanse televisie- en radioprogramma's zijn ook in het Frans.) terwijl in het noorden, het voormalige Spaans Marokko, veelal Spaans als tweede taal wordt gehoord.
Godsdienst
De religie in Marokko is met een percentage van 98,7% voornamelijk soennitisch islamitisch, 1,1% christelijk en 0,2% joods.
Geografie
* Oppervlakte: 446.550 km©˜ waarvan 250 km©˜ water[3]
* grenzen: 2.017.9 km waarvan 1559 km met Algerije, met Mauritanië, 6,3 km met Spanje (Ceuta), en 9,6 km met Spanje (Melilla)
* kustlijn: 1835 km
Steden
* hoofdstad: Rabat (1.622.860 inwoners (2004[4]))
* grootste stad: Casablanca (2.933.684 inwoners (2004[4]))
* andere steden: Fès, Marrakech, Meknes, Tanger, Tetouan Agadir en Nador
Bezienswaardigheden
* Asilah
* Essaouira
* Fez (stad)
* Marrakesh
* Meknes
* Tétouan
* Ouzoud
* Volubilis
Politiek
* onafhankelijk sinds: 2 maart 1956
* staatshoofd: Koning Mohammed VI (sinds juli 1999) (volgde zijn vader, Koning Hassan II op na diens overlijden)
* regeringsleider: Premier El Fassi (sinds september 2007)
Economie
De economie van Marokko wordt beschouwd als een vrije economie, bestuurd door vraag en aanbod. Sommige economische sectoren zijn echter in handen van de regering. Het economische systeem van het land word getypeerd door een grote openheid naar buiten toe. Frankrijk blijft de grootste handelspartner van Marokko(import en export). Frankrijk is ook de grootste buitelandse investeerder van het land. De verschillende vrijhandels-akkoorden die Marokko heeft met zijn economische partners, zijn de Euro-Mediterraanse vrijhandelsakkoord met de Europese Unie met het doel het land te integreren in de Europese Vrijhandels Associatie tegen 2012,de Agadir-akkoorden met Egypte, Jordanië en Tunesië, in het kader van de oprichting van de Arabische vrijhandels zone; het VS-Marokko vrijhandels akkoord met de VS dat in werking trad op 1 januari 2006 en het vrijhandels akkoord met Turkije.
Straat in Casablanca
* munteenheid: Dirham (DH); koers 1€ = 9 DH (april 2007)
* werkloosheid: 11% (2005)
* exportproducten: voedingsmiddelen en tabak (34%), vis en visproducten (22%), consumptiegoederen (22%), fosfaten (22%), kunstmest (7%)
* exportlanden: Frankrijk 26%, Spanje 10%, Verenigd Koninkrijk 8%, Italië 6%, Duitsland 5%, India 5%, Verenigde Staten 5% (2000)
* importproducten: halffabrikaten (24%), machines en transportmiddelen (20%), voedingsmiddelen (14%), consumptiegoederen, brandstof
* importlanden: Frankrijk 25%, Spanje 11%, Italië 6%, Duitsland 6%, Verenigd Koninkrijk 5%, Verenigde Staten 5% (2000)
Verkeer en vervoer
* luchthaven Mohammed V International Airport
* spoorwegen: 2785 km
* wegennet: 68532 km, waarvan 46.364 km verhard
* belangrijke havens: Agadir, Casablanca, Rabat, Tanger, Nador, El Hoceima
* binnenkort zal er ook een tram- en metronetwerk te vinden zijn in de stad Casablanca.
Onderwijs
Onderwijs in Marokko is kosteloos en verplicht tot vijftien jaar. Desondanks gaan vele kinderen, vooral meisjes, op het platteland nog steeds niet naar school. De analfabetismegraad in Marokko is rond de 50% blijven hangen voor enkele jaren, maar reikt tot 90% bij meisjes op het platteland. In september 2006, werd Marokko de prijs de Literacy Prize door UNESCO uitgereikt.
Marokko heeft zo'n 230.000 studenten gespreid over veertien openbare universiteiten. De Mohammed V Universiteit in Rabat en de Al Akhawayn Universiteit in Ifrane (privéuniversiteit) hebben een hoog aanzien. Al Akhawayn, gesticht in 1993 door Hassan II en Fahd I van Saoedi-Arabië, is een Engelstalige universiteit met duizend studenten. De Universiteit van Al Karaouine in Fez, wordt beschouwd als de oudste universiteit in de wereld en was een centrum van onderwijs voor meer dan duizend jaar.
Zie ook Lijst van universiteiten in Marokko
Literatuur
Marokko heeft een groot aantal romanschrijvers voortgebracht maar ook dichters, toneelschrijvers, essayisten en journalisten. Tahar Ben Jelloun en Fatima Mernissi zijn er twee die een wereldfaam hebben opgebouwd. Zie ook: Lijst van Marokkaanse schrijvers
Muziek
Dat Marokkaanse muziek wereldwijd wordt gewaardeerd is bekend. Maar het is ook een Eurovisie land. Een opvallende deelneemster in 1980 was de Marokkaanse zangeres Samira Bensaid. Het was de eerste en tot op heden (2006) enige deelname van Marokko. (Zie ook Marokko en het Eurovisiesongfestival).
Momenteel is de zanger Sami Yusuf populair in Marokko. Door middel van zijn songteksten, afwisselend in Engels en Arabisch, verkondigt hij zijn geloof.
Sport
Er wordt vooral voetbal gespeeld in Marokko.
Klimaat
Het klimaat verschilt per streek. Over het algemeen heerst er een mediterraan klimaat. Het Atlasgebergte zorgt er voor dat aan de loefzijde van het gebergte veel stuwingsregen voor komt. Hierdoor ontstaan vruchtbare gebieden die gebruikt kunnen worden door de akkerbouw en de veeteelt. Het tegenovergestelde geldt voor de lijzijde, die zorgt draagt voor een regenschaduw in het oosten en zuidoosten.
|
|
Culinair
De Marokkaanse keuken wordt als een van de gevarieerdste keukens ter wereld beschouwd. De reden hiervoor is de eeuwenlange interactie van Marokko met de buitenwereld. De keuken is een mengeling van invloeden uit de Arabische, Berberse, Spaanse, Corsicaanse, Portugese, Moorse, Midden-Oostelijke, Mediterrane, Afrikaanse, Turkse en Joodse keukens. Al deze keukens hebben in meer en mindere mate bijgedragen aan diversiteit van de Marokkaanse keuken. Daarnaast werd deze verder verfijnd door de koks in de koninklijke keukens in de Marokkaanse koningssteden.
Kruiden worden op grote schaal in het Marokkaanse eten gebruikt. Ondanks dat Marokko al duizenden jaren kruiden importeert, komen vele ingrediënten uit Marokko zelf, zoals saffraan, munt en olijven, sinaasappelen en limoenen. Belangrijke kruiden zijn kaneel, komijn, peper, gember, saffraan en kurkuma. Kip is het meest gegeten vlees in Marokko. Het meest gegeten rode vlees is rundvlees, ook al wordt de voorkeur gegeven aan lamsvlees, wat echter relatief duur is. Couscous is de bekendste Marokkaanse maaltijd en wordt traditioneel met de hele familie genuttigd na het vrijdagse moskeebezoek. Andere belangrijke gerechten zijn tajine, pastila (hartige taart met kip) en harira (soep). Het laatste wordt met name tijdens de ramadan gegeten. De populairste drank is groene thee met munt. De lokale Berberse keuken is vergelijkbaar met de rest van de Marokkaanse keuken, maar heeft echter veel minder externe invloeden.
Harissa
Harissa is een soort van Marokkaanse sambal, die heerlijk bij bijvoorbeeld de Lamskebabs of de Keftas is.
Johora
Marokkaans dessert met amandelen.
Keftas
Keftas zijn een soort van Marokkaanse gehaktballetjes, weliswaar niet gebakken maar gegrilled of geroosterd.
Lamskebabs
In de Marokkaanse keuken wordt voornamelijk veel lamsvlees gegeten. Niet alleen als gehakt, maar veel bekender natuurlijk in de vorm van Kebab.
Tajine
Tajine is de benaming voor een typisch Marokkaanse kookpot. Dit is een aardewerken schaal met een hoog, taps toelopend deksel. Alle gerechten die in deze schaal bereid worden, heten Tajine. De hier besproken variant is gemaakt met kipfilet en dadels. In plaats van dadels kunnen ook (gedroogde) zuidvruchten gebruikt worden.
|
|
